Tekenen en schilderen van iconen in de mandala

iconenweek in kerkje Lettelbert Icoon De VerkondigingIn dit hoofdstuk vertel ik iets over mandala’s en het belang van het toepassen van symbolen. Dan beschrijf ik globaal de basistechniek van het icoon schilderen en de materialen die je daarbij nodig hebt. Ook geef ik uitleg over het kleurgebruik van iconen.

Je kunt je door het icoon als oersymbool laten inspireren of de voorstelling overnemen en verwerken.
Zo kun je de technieken op een persoonlijke manier toepassen bij het tekenen of schilderen van een eigen icoon of mandala. Dit boek is niet bedoeld als iconenschilder werkboek, maar als inspiratie en als ingang om het icoonbeeld zelf tot je in te laten werken en te gebruiken bij het maken van een eigen icoon  mandala of wenskaart.

Om je een beeld te geven van het icoon schilderen beschrijf ik het creatieve proces zoals ik dat bij mijn beschermengel heb doorlopen. Achterin dit hoofdstuk staat een lijst van kleurpigmenten en enkele mengtechnieken die je nodig hebt bij het verven van een icoon. Je kunt op aquarelpapier een mandala-icoon schilderen of de tekening als oersymbool in een mandala met kleurpotlood verwerken.

Mandala tekenen en het belang van symbolen
Mandalatekenen is een actieve meditatievorm en bijzondere kunstuiting, vergelijkbaar eigenlijk met het icoon schilderen. Beide symbolen worden als geestelijk hulpmiddel en religieuze uiting gebruikt.
Ook mantra’s worden wel gezien als een icoon omdat ze tijdens meditatie aan mystici geopenbaard en doorgegeven zijn.  In  verschillende culturen hebben mandala’s, iconen en mantra’s een eigen vorm gekregen.  Afbeeldingen, gedichten en muziek worden zo al eeuwenlang, over de hele wereld als oefenmiddel voor innerlijke verdieping gebruikt.

Schildertraject Icoon Jozef / Voor mijn broer Chris Fictoor

Mandala’s een universeel beeld
kruisweg_h525x0De mandala staat symbool voor alles dat leeft en een heelheid vormt, van de kleinste cel tot het universum. Mandala betekent kring met een middelpunt als essentie waarop alles steunt. De mandala voorstelling wordt gebruikt om de harmonie of polariteit van de krachten in de natuur en in de mens weer te geven. De iconen, de mandala tekeningen en meditatieve wandkleden geven een beeld van hoe ik spiritualiteit ervaar. Het is een creatief ontwikkelingsproces die een weg naar binnen zoekt.

Het maken van een meditatieve mandala is een bezinnend proces, waarbij fantasie en intuïtie een grote rol spelen, want als je een mandala maakt dan gebruik je een eigen beeldtaal om je gevoelens en gedachten vorm te geven. Evenals innerlijk luisteren naar muziek, kun je luisteren en kijken naar wat jou beweegt en inspireert.

Je haalt de symbolen intuïtief uit jezelf of gebruikt bestaande vormen en symbolen. Je wordt geïnspireerd door wat je om je heen en in je eigen leefwereld tegenkomt. Zo ontstaat er een persoonlijke symbooltaal, soms herkenbaar voor anderen en soms weet alleen jijzelf de diepere betekenis van de abstracte of realistische beelden.  De mandala wordt dan ook wel gezien als spiegel van de ziel, je ontdekt je wezenlijke behoeften.

Het maken van een mandala helpt bepaalde emoties te verwerken en kan verborgen energiebronnen aanboren. Je komt als het ware in contact met je eigen innerlijke kern en voelt je dieper en meer verbonden. Ook met iconen en gezongen mantra’s kun je voeling krijgen. In de Russisch Orthodoxe kerk worden gebeden evenals bepaalde mantra’s gechand. De klanken verbinden het hoofd en hart met elkaar en hebben een specifieke trillingsfrequentie waarop je reageert. Iconen, mandala’s en mantra’s werken rustgevend en helend.

In de mandala hebben religieuze en culturele voorstellingen een bijzondere symbolische waarde. In de mandala gebruik je deze beeldtaal om gevoelens en gedachten in de cirkel te brengen. Alle symbolen geven een diepere kijk op de werkelijkheid.Veel symbolen zijn oorspronkelijk ontstaan door het gebruik van afbeeldingen, vormen en kleuren bijvoorbeeld bij rituelen van een sjamaan of medicijnman.

Tekens kunnen er hetzelfde uitzien als symbolen. Denk maar aan dierenriemtekens, leestekens, bewegwijzeringen, muzieknoten of het alfabet. Tekens hebben een duidelijk zichtbare en afgesproken betekenis. Zo ook de lettertekens op iconen. Maar een symbool is een teken met een specifieke betekenis die niet direct zichtbaar hoeft te zijn. Ook kleuren en getallen in de mandala en bij iconen hebben zo hun waarde.

Ons hele leven krijgen we te maken met getallen, al te beginnen bij de geboorte datum. In oeroude tijden hechten heksen, sjamanen en priesters al waarde aan getallen. Bijvoorbeeld even getallen waren deelbaar door twee en werden zo gezien als tegenstelling, als teken van dood en leven.

Heilige en magische getallen zijn vaak oneven bijvoorbeeld de drie van de heilige drie – eenheid en de zeven door het scheppingsverhaal. Persoonlijke getallen en letters zou je kunnen zien als een belangrijke afspiegeling van ons zelf en onze belevingswereld. Elk getal heeft een symbolische betekenis wat te gebruiken is bij het duiden van een eigen numerologische mandalatekening.

Vormen, kleuren, afbeeldingen en tekens in de mandala roepen, net als bij iconen bij iedereen bepaalde associaties op. Symbolen vinden we over de hele wereld passend bij een bepaalde cultuur of tijd. Bij het ontstaan van universele symbolen spelen primaire levensbehoeften en natuurverschijnselen een rol, zoals de zon, sterren, vuur, maan, water, onweer, voedsel. De betekenis is universeel, als oersymbool roepen ze bepaalde gedachten en gevoelens op als warmte, energie, angst, vernietiging.

spiritOok de spiraal en labyrint zien we veel en zijn bekende symbolen in de mandala.
Golfbeweging en spiralen hebben dan vaak betrekking op de ontwikkeling van de mens.

In Frankrijk werden rond 1300 grote labyrinten in kathedralen gemaakt. Gelovigen liepen dan symbolisch hun levensweg, zoekend naar de zin van het leven. De spiraal is eigenlijk een open cirkel en staat zo gezien voor het ontstaan van alles. De symbooltaal zien we ook veel in dromen, mythen en sprookjes. We kunnen door dromen te duiden veel te weten komen van wat er zich onbewust in ons afspeelt.

Concrete afbeeldingen worden door de mandalatekenaar alleen toegepast als het beeld meerwaarde heeft voor de mandala als geheel. Sommige laten zich inspireren door bepaalde symbolen uit boeken. Anderen verzamelen plaatjes van cultische symbolen die hen aanspreken. Zo kan je ook de werktekeningen van de iconen gebruiken voor je mandala.

 

Terug naar de inhoudsopgave

Share on Facebook0Share on LinkedIn0Pin on Pinterest0Tweet about this on TwitterShare on Google+0